هدفهاى جاهلانه است و انسان آنها را براى اين هدفها ابزار قرار مىدهد ، عصر جاهليت است . در دفتر « اسلام و جاهليت » آيات قرآن و كلمات رسولاكرم را و كلمات اميرالمؤمنين را درباره مشخصات دوره جاهليت از قبيل حميت و تعصب * ( ( . . . فى قلوبهم الحمية حمية الجاهلية ) ) * و از قبيل بيرون آمدن زنان به قصد خودنمايى و صيادى * ( ( ولاتبرجن تبرج الجاهلية ) ) * و . . . ياد كرديم - رجوع شود . ايضاً رجوع شود به كتاب جاهلية القرن العشرين محمد قطب . از نظر قرآن رباخوارى يكى از مظاهر جاهليت است . زندگانى بر محور فسق و فجور و ناموس فروشى * ( ( و لاتكرهوا فتياتكم على البغاء ان اردن تحصناً ) ) * يكى از مظاهر جاهليت است ، خواه آنكه شخصى مثل وليد بن مغيره پول خود را در پوست گاو كند يا در قرن بيستم بانك تشكيل دهد ، خواه آنكه كنيزكان رومى را بخرد و به كار وادارد و تجارت كند و ياآنكه براى مقامات عاليه دلالى محترمانه كند و . . . 7 . در ورقه هاى توحيد - اول الدين معرفته گفتيم كه مىگويند : ملاشدن چه آسان ، آدم شدن چه مشكل . آدم شدن اجبارى نيست : مقصود اين نيست كه واقعاً ملا شدن آسان است ، بلكه به قول خليل بن احمد : « العلم لايعطيك بعضه حتى تعطيه كلك » ، بلكه مقصود دشوارى آدم شدن است كه اين دشوار در برابر او خيلى آسان است . قهراً همچنين است آدم كردن نسبت به عالم كردن . تعليمات عمومى آسان و قابل اجبار است ولى آدم كردن قابل اجبار نيست ، بايد كارى كرد كه باعث و انگيزه از داخل وجود شخص منبعث شود ، مشاعرش از لحاظ بعضى احساسات و هدفها بيدار و قوى و از نظر بعضى ديگر بىاعتنا بشود . 8 . در ورقه هاى دنيا و سخنرانى راديويى « نظر دين درباره دنيا » و سخنرانيهاى راديويى « عدالت » گفته‌ايم كه معنى ترك دنيا و حقارت دنيا از نظر دين اين نيست كه ماديات فىحد ذاته خبيث و بىارزش معرفى شده است ، بلكه دين به معنويات يعنى به حقوق و عدالت و اخلاق آنقدر ارزش داده كه ماديات هر چه زياد باشد قادر